Pro Loquela Silesiana

Aktualności

Lekcje śląskiej mowy w Muzeum Śląskim

Serdecznie zapraszamy na na Lekcyjo ślōnskij gŏdki – „Ukiołzdnōńć idzie rŏz dwa”, która odbędzie się 30 stycznia 2010 roku o godzinie 12:30 w Muzeum Śląskim w Katowicach, al. W. Korfantego 79.

Prelekcja dotyczyć będzie cech charakterystycznych śląskiej mowy, jej odmienności od pokrewnych systemów językowych oraz typowych pułapek leksykalnych i składniowych (słowa i konstrukcje zdaniowe, które w językach pokrewnych mają podobną postać, ale zupełnie inne znaczenie).

Prelekcję prowadzić będzie Mirosław Syniawa, sekretarz naszego Towarzystwa. Wstęp wolny.

Na Gody

1.
W Gody moc radości,
Chałpy połnyj gości,
K tymu na Bezroczek
Wszelkij pōmyśności.

2.
Niych Wōm w te Gody jasno świycōm lampki na strōmiku,
A pod strōmikym niych leży gyszynkōw bez liku.
Niych Dzieciōntko, co w Świynty Czas u nŏs zagości,
Do kożdymu uśmiych i mocka radości.

3.
Juzaś czas prziszoł ôpłatkym sie dzielić,
Kolyndy śpiywać, społym sie weselić,
Tōż życzymy kożdymu, czy stary, czy mody,
Coby moc radości prziniōsły mu Gody.

4.
Już grudziyń prziszoł i śniyg nōm leci,
Krisbaum czas ôblyc, niych światołko świyci,
Czas wilije sie zbliżŏ srogimi krokami,
Na stole zajś stanie mŏczka z makōwkami.

Z gymbusiōm przi szybie bajtel zajś wachuje,
Szukŏ gwiŏzdki, kerŏ Dzieciōntko zwiastuje,
A jak mu na niebie gwiŏzdka sie pokŏże,
Do wieczerzy siednōm wszyjscy we pokorze.

Tōż niych kożdy do stoła siednie z familijōm
I ś niōm sie raduje tōm Świyntōm Wilijōm.
Niych sie Godnie Pieśni aż do nieba wznoszōm
I cołkymu światu przijście Pana głoszōm.

GODNIŎ PIEŚŃ (z XIX-wiecznego zbioru kolend)

Nŏjświyntszŏ Paniynka, jak porodzić miała,
Jōzefa starego ô izbã pytała:
Zmiyłuj sie, Jōzefie, nady mnōm, niybogōm,
Wystarej sie aby ô izbã ubogõ.

Poszoł Jōzef stary pytać ô gospodã,
A wziōn tyż ze sobōm zbōneczek na wodã,
Dyć tak jak gospody, wody tyż niy dali,
A jeszcze ku tymu go ôprzezywali:

Cōż to klupiesz, stary, w dźwiyrza po prōżnicy?!
Niy mōmy już placu ani we pywnicy!
Tela sie nŏrodu dō nŏs posjyżdżało,
Że, kajbyś niy zaszoł, wszandy placu mało.

Jak usłyszoł Jōzef stary takõ mŏwã,
To ôpuściōł na dōł swojã siwõ gowã:
Starości już styknie, retōnku potrzeba.
Dyć skōnd tyn retōnek? Wierzã jyno z nieba.

Konferencja „Zasady pisowni śląskiej, a wyzwania współczesności”

W dniu 26 listopada na auli rybnickiego ośrodka Uniwersytetu Śląskiego odbyła się konferencja pt. „Zasady pisowni śląskiej, a wyzwania współczesności”, organizowana przez "Pro Loquela Silesiana" Towarzystwo Kultywowania i Promowania Śląskiej Mowy, Tôwarzistwo Piastowaniô Slónskiyj Môwy "DANGA" oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Uniwersytetu Śląskiego. Wśród uczestników konferencji nie zabrakło przedstawicieli środowisk lokalnych, regionalnych społeczników jak również śląskich publicystów. Otwierając konferencję dr Zbigniew Kadłubek wyraził zadowolenie z toczących się prac nad kodyfikacją uznaniem śląskiej mowy, jak również zaznaczył potrzebę takich działań. Tuż po nim poseł Marek Plura przybliżył zebranym drogę legislacyjną projektu ustawy uznającą mowę śląską za język regionalny.
By jednak było to możliwe Zespół Kodyfikacyjny pod przewodnictwem prof. Jolanty Tambor został zobligowany do przygotowania propozycji zapisu śląskiej mowy. Efekty prac przedstawił zebranym dr Józef Kulisz. Wyprzedzając niejako pytania o samą potrzebę czy też kierunek rozwoju prac kodyfikacyjnych odczytano referat Mirosława Syniawy pt. "Standaryzacja języka-typowe problemy i sposoby ich rozwiązywania". Ostatnie z wystąpień poświęcono zagadnieniu implementacji nowych znaków w komputerach, a więc umieszczeniu na klawiaturze komputera lub telefonu komórkowego znaków przyjętych przy standaryzacji śląskiej ortografii.
Podczas interesującej i długiej dyskusji śląscy publicyści zwrócili uwagę na problem ujednolicenia śląskiej mowy, jak również wskazali przedstawicielom towarzystw językowych możliwe czyhające na nich pułapki oraz podzielili się własnymi przemyśleniami nad kierunkiem prac kodyfikacyjnych.

Prelecje o godce w Muzeum Śląskim

Cykl wystaw w Muzeum Śląskim o tematyce regionalnej połączony zostanie z prelekcjami języka śląskiego. To niespotykane wcześniej rozwiązanie pozwoli zwiedzającym zarówno pomówić jak i pogodać o prezentowanych eksponatach. Wykłady prowadzone między innymi przez Mirosława Syniawę, członka PLS i uczestnika prac komisji kodyfikacyjnej pozwolą zgłębić tajniki śląskiej mowy i poznać szczegóły jej standaryzacji.
Dzięki inicjatywie Pana Leszka Jodlińskiego, dyrektora Muzeum Śląskiego, śląska mowa będzie miała okazję udowodnić niedowiarkom, że tak samo radzi sobie na salonach jak i "wele chlywików".

islanda